SU ARITMA CİHAZLARINDA ATIK SU ŞEHİR EFSANESİ

Su Arıtma Cihazlarında “Atık Su” Gerçeği: Bir Şehir Efsanesinin Anatomisi
Su arıtma cihazları hakkında sosyal medyada en sık dile getirilen eleştirilerden biri, “çok fazla atık su üretiyor” iddiasıdır. Bu söylem, ilk bakışta mantıklı gibi görünse de teknik gerçeklerle örtüşmez. Aksine, bu iddia büyük ölçüde bilgi eksikliğine dayalı bir şehir efsanesidir.
Atık Su Nedir, Ne İşe Yarar?
Su arıtma cihazlarında oluşan atık su, sanıldığı gibi “boşa giden” bir su değildir. Bu su, membran filtrenin geri yıkaması (flush) için kullanılır.
Membran filtreler, ters osmoz (Reverse Osmosis – RO) teknolojisiyle çalışır. Şebeke suyundaki:
çözünmüş tuzlar,
ağır metaller,
pestisitler,
nitratlar,
mikroplastikler
gibi zararlı maddeler membran yüzeyinde tutulur.
Bu yüzey düzenli olarak temizlenmezse, membran çok kısa sürede tıkanır.
Teknik olarak konuşmak gerekirse:
Geri yıkama yapılmazsa membran 7–10 gün içinde tıkanır ve su üretimi ciddi şekilde düşer, hatta tamamen durur.
Yani atık su, cihazın:
kendi kendini temizlemesini,
membranın ömrünü korumasını,
hijyenik ve stabil çalışmasını
sağlayan zorunlu bir süreçtir.
Atık Su Oranı Neye Göre Değişir?
Atık su oranı sabit değildir. Şu faktörlere bağlıdır:
Şebeke suyu basıncı
Cihazın pompalı veya pompasız olması
Membran kalitesi
Genel olarak:
1’e 2 (1 litre arıtılmış suya 2 litre atık)
1’e 3 (1 litre arıtılmış suya 3 litre atık)
oranları görülür. Bu, ters osmoz teknolojisi için dünya genelinde kabul edilen standarttır.
Gerçek Bir Hesap Yapalım
Günde 10 litre arıtılmış su tüketen bir hane düşünelim.
Atık su oranı: 1’e 3
Günlük atık su: 30 litre
Aylık atık su: 900 litre (0,9 ton)
Şimdi maliyete bakalım.
Atık Suyun Maliyeti Ne Kadar?
İstanbul, Türkiye’de suyun en pahalı olduğu şehirlerden biridir.
2025 yılı verileri baz alındığında:
1 ton su ≈ 20 TL
Bu durumda:
0,9 ton x 20 TL = 18 TL
Yani cihazın kendi kendini temizleyebilmesi için ödenen aylık bedel yalnızca 18 TL’dir.
Bu bir maliyet değil, teknik bir gerekliliktir.
Damacana Gerçeğiyle Karşılaştırma
Günümüz koşullarında:
19 litrelik bir damacana: 150 – 200 TL
Bir evin aylık su tüketimi düşünüldüğünde:
Ayda birkaç damacana kullanımıyla binlerce lira harcanmaktadır.
Bununla birlikte damacana sularında:
Kaynağın gerçekten ne olduğu,
Damacananın hangi kimyasallarla, hangi koşullarda yıkandığı,
Yıkama kimyasallarının damacana içinde kalıp kalmadığı,
Güneş altında bekleyen damacanalarda plastik–su etkileşimi sonucu
ftalat,
asetaldehit,
formaldehit
gibi maddelerin suya karışıp karışmadığı bilinmemektedir.
Ayrıca:
Gecenin bir yarısı suyun bitmesi,
Eve sürekli farklı kişilerin girip çıkması,
Pet şişe ve damacana lojistiğinin hijyen riski
gibi onlarca handikap söz konusudur.
Su Arıtma Cihazının Gerçek Avantajı
Bir kez su arıtma cihazı alındığında:
Yılda ortalama 1.000 TL bakım,
Aylık 80–100 TL gibi bir maliyetle
şu özelliklerde suya sürekli erişim sağlanır:
Kireçsiz
Klorsuz
Ağır metalsiz (kurşun, cıva vb.)
Pestisitsiz
Koliform ve bakterilerden arındırılmış
Antibakteriyel gümüş iyonlu, hindistan cevizi bazlı karbon filtreyle tatlandırılmış
Mineral filtre ile mineral takviyesi yapılmış
Alkali filtre ile pH dengesi sağlanmış
8 – 8,5 pH aralığında alkali, sağlıklı ve lezzetli içme suyu
Üstelik:
7 gün 24 saat,
Kimsenin elinin değmediği,
Kaynağı ve süreci bilinen
bir su.
Sonuç: Şehir Efsanelerine Değil, Bilime Kulak Verin
Aylık 18 TL’lik atık su bedelini “israf” olarak göstermek; teknik gerçeklerden uzak, bilinçli ya da bilinçsiz bir kara propaganda örneğidir.
Bu söylem, büyük ölçüde damacana ve pet şişe su sektörünün yarattığı algıdan beslenmektedir.
Bilimsel ve teknik açıdan bakıldığında:
Atık su kaçınılmazdır,
Maliyeti ihmal edilebilir düzeydedir,
Sağladığı hijyen ve kaliteyle kıyaslanamayacak kadar düşüktür.
Bu nedenle, su arıtma cihazlarının “çok su harcadığı” iddialarına itibar edilmemeli; kararlar veriye, bilime ve gerçek maliyet analizine dayanarak verilmelidir.
Yazan:
Prof. Dr. Serdar Yaman
İstanbul Teknik Üniversitesi
Gıda Mühendisliği Bölüm Başkanı